Τετάρτη 28 Οκτωβρίου 2020

Η Χριστιανική Αίγινα ως τουριστικός πόρος

του Ανδρέα Γ. Τζόβολου *

 

Το νησί της Αίγινας, πλούσιο σε χώρους θρησκευτικού ενδιαφέροντος, προσκυνήματα, παραδοσιακές εκδηλώσεις πίστης και χριστιανική ιστορία, διαθέτει το προνόμιο ενός ιδιαίτερα σημαντικού συγκριτικού πλεονεκτήματος σε σχέση με τους τουριστικούς πόρους της υπόλοιπης Ελλάδας.

Σε σχέση με τη μικρή του έκταση (μόλις 88 τετραγωνικά χιλιόμετρα), φιλοξενεί έναν ασύμμετρα μεγάλο αριθμό ενεργών και μη θρησκευτικών μνημείων, τα οποία συνιστούν έναν σπάνιο, πολύτιμο αλλά σχετικά αναξιοποίητο τουριστικό πόρο.

Μια απλή και μόνο καταγραφή τους αρκεί για να καταδείξει με σαφήνεια ότι το παραγόμενο τουριστικό προϊόν της Αίγινας υστερεί σε σύγκριση με το τεράστιο υπάρχον δυναμικό.

Τα κτίσματα αυτά ωστόσο, επίκεντρο δράσης επιφανών θρησκευτικών προσωπικοτήτων στο πέρασμα των αιώνων, δεν παύουν να αποτελούν πόλο έλξης εγχώριων και αλλοδαπών επισκεπτών, σε συνδυασμό με τις τοπικές εορτές και πανηγύρεις.

Τρίκλιτες βασιλικές – μνημεία της παλαιοχριστιανικής εποχής μέχρι τον 6ο αιώνα μ.Χ., υπάρχουν διάσπαρτες σε όλο το νησί μαρτυρώντας μια έντονη και μακρά χριστιανική παράδοση.

Στην πόλη της Αίγινας, εκτός από τις βασιλικές της Μητροπόλεως, του Αγίου Νικολάου και της Παναγίτσας, βρίσκεται εγκαταλειμμένη σε ερείπια η βασιλική της Βάρδιας, γνωστή και ως Αγία Φωτεινή.

 

RevitUp – Digital & Revenue Management

 

Κοντά στη μονή του Αγίου Νεκταρίου βρίσκεται η βασιλική της Αγίας Ελεούσας, δίπλα στην πόλη της Αίγινας υπάρχει η βασιλική του λόφου Κολώνας που προέκυψε από τη διαμόρφωση του αρχαίου ναού του Απόλλωνα σε εκκλησία, ενώ στην Παλιαχώρα βρίσκονται η θολωτή βασιλική της Επισκοπής ή Αγίου Διονυσίου (παλιά Μητρόπολη του οικισμού την εποχή της τουρκοκρατίας), η δίδυμη βασιλική των Αγίων Γεωργίου και Δημητρίου και άλλες μονόκλιτες θολοσκεπείς βασιλικές.

Από τον 7ο μέχρι τον 12ο αιώνα μ.Χ., στα πρωτοβυζαντινά και μεταβυζαντινά χρόνια, διασώζονται πολλές σταυροειδείς βυζαντινές εκκλησίες και μονόκλιτες βασιλικές, με σημαντικότερες τον Άγιο Νικόλαο στις Πολλές Ελιές κοντά στην πόλη της Αίγινας, τους Αγίους Θεοδώρους ή Ομορφοκκλησιά στα όρια της πόλης με την Κυψέλη, τον Άγιο Νικόλαο στο Μούλος κοντά στην Κυψέλη, τον Άγιο Δημήτριο Ασωμάτων στο δρόμο Αίγινας – Αγίου Νεκταρίου, τον Άγιο Νικόλαο Μαύρικα στη θέση Κοντός στο δρόμο Αγίου Νεκταρίου – Αγίας Μαρίνας και τους Ταξιάρχες στις Σφυρίχτρες, στα βόρεια του Ελλάνιου όρους.

Στο μικρό νησί της Αίγινας υπάρχουν σήμερα εν λειτουργία επτά (7) μοναστήρια, απόδειξη της ιστορικά μακραίωνης ανάπτυξης μοναστηριακού κλίματος, στα ασκητήρια και στα κελιά των οποίων μόνασαν πολλοί Άγιοι.

Η μονή Κοίμησης της Θεοτόκου ή μονή της Χρυσολεόντισσας, κατασκευάσθηκε τον 13ο αιώνα στη θέση Λεόντι και τον 15ο αιώνα μεταφέρθηκε στη σημερινή της θέση, περίπου στο κέντρο του νησιού, ανάμεσα σε μικρούς λόφους στο οροπέδιο Μπουρδέκτη ή Ομβροδέκτη.

Χαρακτηρίζεται από την παραδοσιακή μοναστηριακή αρχιτεκτονική του Αγίου Όρους τετραγώνου σχήματος και έχει τη μορφή φρουρίου, με έναν επιβλητικό πύργο και δέκα παρεκκλήσια.

Στη μονή αυτή ανήκει και το Μετόχι της Φανερωμένης με την υπόγεια και υπέργεια εκκλησία του, έξω από την πόλη της Αίγινας, που σήμερα, μετά την ανακάλυψη το 1829 της κατακόμβης και της εικόνας της Παναγίας της Φανερωμένης, αποτελεί ένα από τα πλέον αξιόλογα προσκυνήματα.

Στο Βαθύ, δεξιά του δρόμου Αίγινας – Σουβάλας, βρίσκεται η μονή της Παναγίας της Ελευθερώτριας που ιδρύθηκε το 1960, ενώ ο ναός της εγκαινιάσθηκε το 1987.

Στη θέση Κοντός, πλησίον της μονής Αγίας Τριάδος, βρίσκεται η γυναικεία μονή της Αγίας Αικατερίνης με τη θαυματουργή εικόνα και τα σπάνια κειμήλια και λείψανα Αγίων, που χτίστηκε στις αρχές του 20ου αιώνα.

Στο βορειοανατολικό άκρο της πόλης της Αίγινας λειτουργεί η μονή Γενεσίου της Θεοτόκου ή μονή Αγίου Χριστοφόρου, η οποία εγκαινιάστηκε το 1961 και πανηγυρίζει δύο φορές το χρόνο, στις 8 Σεπτεμβρίου στο Γενέσιο της Θεοτόκου και στις 9 Μαΐου στη γιορτή του Αγίου Χριστοφόρου, του οποίου φιλοξενεί λείψανο.

Νοτιοδυτικά του αρχαίου ναού της Αφαίας, στην ανατολική πλαγιά του λόφου Μπαλαλά και μέσα σε μια πευκόφυτη περιοχή, βρίσκεται το μοναστήρι του Αγίου Μηνά με τα τρία παρεκκλήσια του.

Στην εκκλησία του που εγκαινιάστηκε το 1962, φυλάσσονται λείψανα πολλών Αγίων. Στα βορειοδυτικά, στην περιοχή Χλόη έξω από την πόλη της Αίγινας, υπάρχει η μονή της Αγίας Αναστασίας της Φαρμακολύτριας, που εγκαινιάστηκε το 1961 και πανηγυρίζει στις 22 Δεκεμβρίου.

Εξέχουσα θέση ανάμεσα σε όλες τις μονές της Αίγινας κατέχει αναμφίβολα η μονή του Αγίου Νεκταρίου ή μονή της Αγίας Τριάδος, τόπος προσκυνήματος εθνικής και διεθνούς εμβέλειας.

Μαζί με τη νέα εκκλησία του Αγίου Νεκταρίου αποτελούν το θρησκευτικό κέντρο του νησιού, εξέχον προσκύνημα και πόλο έλξης χιλιάδων χριστιανών.

Η μονή με τα τέσσερα παρεκκλήσια της σε μορφή τετράπλευρου και θέα προς την Παλιαχώρα, χτίστηκε από τον Άγιο Νεκτάριο το 1910 στη θέση «Κοντός», έξι χιλιόμετρα από την πόλη της Αίγινας.

Στη μέση του συγκροτήματος βρίσκεται η εκκλησία της Αγίας Τριάδος, ρυθμού βασιλικής με τρούλο, ενώ νότια της εκκλησίας αυτής βρίσκεται ο τάφος του Αγίου Νεκταρίου.

Ο νέος επιβλητικός ναός του Αγίου Νεκταρίου (φωτογραφία) που δεσπόζει στη νότια πλευρά του μοναστηριού θεμελιώθηκε το 1973, εγκαινιάσθηκε το 1994 και αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους ναούς της Ορθοδοξίας, με τεράστιο τρούλο διαμέτρου 20,20 μέτρων, δύο ανισοϋψή καμπαναριά και δυνατότητα στέγασης 9.000 πιστών.

Η Παλιαχώρα (Παλαιά Χώρα), μια μεσαιωνική «πόλη – φάντασμα» που βρίσκεται σε λόφο ακριβώς μετά τη μονή του Αγίου Νεκταρίου, αξίζει ιδιαίτερης αναφοράς καθόσον πρόκειται για έναν κατεστραμμένο μεταβυζαντινό οικισμό υπό την προστασία της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας που αποτελούσε κατά το παρελθόν το θρησκευτικό κέντρο του νησιού.

Στο λόφο της Παλιαχώρας υποδέχονται τους επισκέπτες σαράντα μικρές βυζαντινές εκκλησίες του 12ου – 13ου αιώνα, τα μοναδικά κτίσματα που δεν ισοπέδωσε ο πειρατής Βαρβαρόσα τον 16ο αιώνα, που αποτελούν τεκμήριο της διαχρονικής θεοσέβειας των αιγινητών και εμπεριέχουν τοιχογραφίες εξαιρετικής τέχνης, ανεκτίμητες εικόνες, ακιδογραφήματα και χαράγματα με σημαντικές πληροφορίες.

Η Παλιαχώρα που εύλογα χαρακτηρίζεται ως ο «νησιωτικός Μυστράς» της Αίγινας, παρέχει μια εξαιρετική εμπειρία ιστορικής αναζήτησης, ξενάγησης, πεζοπορίας και προσκυνήματος, μέσα σε έναν μοναδικό, ιδιόμορφο χώρο, διάσπαρτο με βυζαντινά μνημεία.

Ο Μητροπολιτικός ναός Αίγινας ή «Μεγάλη Εκκλησία» που ανεγέρθηκε το 1806 και διαθέτει τρεις Άγιες Τράπεζες (Κοίμησης της Θεοτόκου, Αγίου Διονυσίου και Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου), έχει ιστορική σημασία καθώς εκεί ορκίσθηκε το 1828, μετά την απελευθέρωση από τον τουρκικό ζυγό και με την Αίγινα να αποτελεί την πρωτεύουσα του ελληνικού κράτους, η πρώτη ελληνική κυβέρνηση υπό τον Ιωάννη Καποδίστρια.

Οι μεγάλες τοπικές θρησκευτικές εορτές και πανηγύρεις όπως η εορτή του Αγίου Νεκταρίου στις 9 Νοεμβρίου, η εορτή του πολιούχου της Αίγινας Αγίου Διονυσίου στις 17 Δεκεμβρίου, η εορτή του Αγίου Σώζοντα στην Πέρδικα στις 7 Σεπτεμβρίου, το πανηγύρι της Παναγίας της Χρυσολεόντισσας στις 15 Αυγούστου και το πανηγύρι της Αγίας Μαρίνας στις 17 Ιουλίου, καθώς και τα τοπικά χριστιανικά έθιμα όπως το έθιμο του Κλήδονα στις 23 Ιουνίου, το έθιμο του Λειδινού στις 14 Σεπτεμβρίου, ο χορός της Λαμπρής και ο Αιγινίτικος γάμος, κρατούν ζωντανό το πλήθος των χριστιανικών μνημείων και συντηρούν άσβεστο το θρησκευτικό ενδιαφέρον καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.

Αυτός ο τεράστιος θρησκευτικός πλούτος από διάσπαρτες σε κάθε σημείο του νησιού πρωτοχριστιανικές, βυζαντινές και μεταβυζαντινές εκκλησίες και μοναστήρια, παρεκκλήσια, ξωκλήσια και νεότερους ναούς, συνδέει αρμονικά τη χριστιανική πίστη με την ιστορία, την τέχνη, την αρχιτεκτονική και τον πολιτισμό και παρέχει στον επισκέπτη πολλές επιλογές επισκέψεων θρησκευτικού – προσκυνηματικού και πολιτισμικού χαρακτήρα σε κοντινές αποστάσεις.

Η σύγχρονη Αίγινα των δεκατεσσάρων ενοριών αποτελεί έναν ιδανικό τουριστικό προορισμό για όσους θέλουν να συνδυάσουν τις διακοπές τους με εναλλακτικές δραστηριότητες που πηγάζουν από το θρησκευτικό συναίσθημα.

Σημαντικό βήμα για την τουριστική ανάπτυξη της Αίγινας θα αποτελέσει η ευρεία προβολή της ύπαρξης και της αξίας του θρησκευτικού της πλούτου προκειμένου να καταστεί γνωστός σε εγχώριο και παγκόσμιο επίπεδο, έτσι ώστε οι ναοί και τα μοναστήρια της να μετατραπούν σε φημισμένα προσκυνηματικά κέντρα που θα προσελκύουν πιστούς, αλλά και σε διεθνή ιστορικά και πολιτιστικά κέντρα ανεξάρτητα από θρησκευτικές πεποιθήσεις, που προσφέρονται σε ένα όμορφο ελληνικό νησί διαθέσιμο όχι μόνο για διακοπές του τύπου ήλιος/θάλασσα.

Η αξιοποίηση των θρησκευτικών – προσκυνηματικών πόρων της Αίγινας και ο αρμονικός συνδυασμός τους με όλους τους υπόλοιπους τουριστικούς της πόρους, είναι σε θέση να δημιουργήσουν ένα διαφοροποιημένο και ανταγωνιστικό τουριστικό προϊόν, ικανό να αποτελέσει πηγή προσέλκυσης μεγάλων τουριστικών ρευμάτων σε κάθε εποχή του χρόνου.

 

* Ο Ανδρέας Γ. Τζόβολος είναι οικονομολόγος, M.Sc. στη Διοίκηση Τουριστικών Επιχειρήσεων, M.Sc. στην Τραπεζική, M.Sc. στη Διασφάλιση Ποιότητας, στέλεχος του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους.

 

Φωτογραφία: www.discoveraegina.gr

 

Ακολουθήστε το etravelnews.gr στα social media